Новости

08 декабря 2015

БЭЛЭМ БУОЛ

 

Урбаан сылынан уонна Бизнес-оскуола тэриллибитэ 15 сылыгар аналлаах үөрэнээччилэр уонна устудьуоннар республикатааҕы олимпиадалара буолан ааста.

Манна араас улуустан, куораттартан  барыта 63 сайаапка киирдэ.

Кыттааччылар бэйэлэрин бырайыактарын улахан тэрилтэлэр салайааччыларын, ситиһиилээх бизнесменнэр иннилэригэр көмүскээтилэр.

108

“Үөрэнээччилэр урбааннара” номинацияҕа “Үрүҥ көмүс хатырыктаах” бырайыактаах Александра Егорова (Эдьигээн), “Тыа сиригэр урбаан” анал аакка “Биогумуһу оҥоруу” бырайыактаах Сахая Чердонова (Токко, Өлүөхүмэ), “Ыччат бастыҥ бизнес-бырайыага” хайысхаҕа “Оскуола иннинээҕи саастаах оҕону көрөр уонна дьоҕурун сайыннарар киин” бырайыактаах Таисия Бережнова (Бүлүүтээҕи педкэллиэс), “Үөрэнээччи бастыҥ StartUp бырайыага» номинацияҕа “Оскуолатааҕы типография” бырайыактаах Андрей Антонов (Майа, Мэҥэ-Хаҥалас) кыайыылаахтарынан буоллулар.

Бизнес-оскуола олимпиада үөрэнээччилэри, устудьуоннары, ыччаты бизнескэ уһуйар, экономика, үп-харчы эйгэтин кытта билиһиннэрэр, идэни таларга хайысха биэрэр сыаллаах бэһис төгүлүн ыытар.

Тэрээһин кэмигэр бизнес-инкубатордаах Майатааҕы В.П. Ларионов аатынан орто оскуола эдэр урбаанньыттарын бородууксуйата көрдөрүүгэ, атыыга турда.

 

Оскуолабытыгар – бизнес-инкубатор

 

Варвара Гаврильевна Абрамова, Майа В.П. Ларионов аатынан оскуолатын учуутала, бизнес-бырайыак салайааччыта:106

– Оҕоҕо урбаан сатабылларын иҥэрэр, билиҥҥи кэмҥэ бэйэтин ииттинэр, дьиэ кэргэнин хааччыйар киһини иитэн таһаарар сорук турбута. Онон 2013-2014 үөрэх дьылыгар оскуолатааҕы бизнес-инкубатор бырайыагын олоххо киллэриини саҕалаабыппыт. Республикатааҕы Бизнес-оскуоланы кытта дуогабар түһэрсэн, учууталларга, үөрэнээччилэргэ урбаан туһунан сэминээри ыыппыппыт. Оҕолор республикатааҕы Бизнес-инкубаторга экскурсияҕа сылдьан, инкубатор суолтатын, үлэтин-хайысхатын билсиспиттэрэ.

2014-2015 үөрэх дьылыгар «Предпринимательство» учебнигынан оҕолору үөрэтии саҕаламмыта. Бу кэмҥэ «Методическая рекомендация по созданию школьного бизнес-инкубатора» диэн Бизнес-оскуола уонна куораттааҕы Бизнес-инкубатор көмө пособиены таһаарбыттара.

Билигин оскуолабытыттан 30 оҕо талыллан, Бизнес-инкубатор резиденэ буоллулар. Бу оҕолортон 2 кыыс «Индивидуальный предприниматель» диэн регистрацияланан үлэлии сылдьаллар. Бу хамсааһын түмүгэр бүтүн кылааһынан, дьиэ кэргэнинэн уонна биирдиилээн элбэх оҕо, учуутал дьоҕус бизнеһинэн дьарыктанар буолла. Быйылгы үөрэх дьылыгар биһиги оскуолабыт аҥаардас агрохайысхатынан 1019875 солк. киллэрдэ.

2015 сыл Саха сиригэр Урбаан сылынан биллэриллибитэ биһиэхэ үчүгэй түмүктээх буолла. Улуус дьаһалтата туруорсан, биһиэхэ Бизнес-инкубатор дьиэтин тутуута республика былааныгар киирдэ.

Урбаан олимпиадатыгар биһигиттэн 20 оҕо кытынна. 2 оҕо- бут лауреат үрдүк аатын ылла. Саха сирин үрдүнэн 4 урбаанньыт оҕо баарыттан иккитэ биһиги үөрэнээччилэрбит буолалларынан киэн туттабыт.

ИП буоллум

Андрей Антонов, “Оскуолатааҕы типография” бырайыак (Майа В.П. Ларионов аатынан оскуолата):

105

– Мин үөрэхпэр үчүгэйбин. Сөбүлүүр предметим – геометрия. Оскуолабар “Түмэн” оҕо хамсааһынын лидерэ буолабын.

Биһиги оскуолабытыгар бизнес-инкубатор үлэлиир буолан, оҕолорго көмөтө улахан. Бастатан туран, билиҥҥи үйэҕэ үөрэхтэнэн да баран, үлэ булумуоххун сөп. Онон бэйэ бизнеһин тэринэргэ оскуолаттан үөрэнэрбит олус туһалаах. Иккиһинэн, оскуолабыт иилээн-саҕалаан бизнескэ сыһыаннаах араас куонкурустарга кытыннаран, өйбүт-санаабыт сайдар, билиибит кэҥиир.

Мин типография өҥөтүн оҥорор дьоҕус бизнестээхпин. Онно анаан оскуолам принтер уонна фотоаппарат арендалаабыта. Бастакы киллэрбит харчыбынан фотоаппарат атыыласпытым. Брошюраны, наклейкалары, көннөрү хаартыскалары оҥорон атыылыыбын. Маны таһынан биллиилээх ырыаһыттар, артыыстар хаартыскаларын бэчээттээн, эркин чаһытыгар сыһыаран, атыыга туруорабын. Футболкаҕа, толстовкаҕа сурук түһэрэбин. 1,5 сыл үлэлээн, 90150 солк. киллэрбитим. Онтон дохуота 74500 солк. буолар. Принтер кырааскатын, кумааҕытын бэйэм атыылаһабын.

Биир ый анараа өттүгэр “индивидуальный предприниматель” диэн регистрацияламмытым. Араас хаартыскалаах “магнитиктары”, чааскыга, тааска термоперенос оҥорор былааннаахпын. Кореяҕа бизнескэ үөрэнэ барар уонна биллиилээх урбаанньыт буолар баҕа санаалаахпын. Салайааччыбар Варвара Гаврильевнаҕа сыаналаах сүбэтин, өйөбүлүн иһин махталбын тиэрдэбин.

Саҕалыахха наада

Дьулуур Винокуров, “Полиграфия өҥөтө” бырайыак (Төхтүр, Мэҥэ-Хаҥалас):

104

– Бу биһиги дьиэ кэргэммит бизнеһэ буолар. Быйыл күһүн саҕалаабыппыт. Онтон ыла 17 тыһыынчаны киллэрдибит. Билиҥҥитэ ороскуоппун саба иликпит. Суоттааһыммынан 2,5 сылынан эрэ сабыллар кыахтаах. Ол эрээри туохтан эрэ саҕалыахха наада. Тэринэрбитигэр бизнеһи өйүүргэ аналлаах улуустааҕы куонкуруска кыттан, субсидия ылбыппыт. Манна 22 киһи кыттыбытыттан 6 киһиэхэ субсидия биэрбиттэрэ. Биһиги ол харчынан ноутбук ылбыппыт. Аны үлэлиир сирбит хоһун ырыынакка 4 тыһыынчаҕа арендалыыбыт. Бу олимпиадаҕа оҕолор араас идиэйэлээхтэрин сөхтүм. Ол эрээри сорохторо бүтүн улахан тэрилтэ бизнеһин курдук бырайыагы суруйан аҕалбыттар. Ол оҕо холугар, мин санаабар, сөбө суох.

Хаартыскаҕа: Дьулуур Винокуров ийэтэ Анна Матвеевна Винокуровалыын.

 

Кырсаны иитиэххэ

Катя Стручкова, “Уһук Хоту сиргэ күөх кырсаны иитии” бырайыак (Сутуруоха, Абый):

103

102

 

– Бырайыакпар тыа сиригэр, ордук булдунан-балыгынан баай хоту улуустарга, күөх кырсаны килиэккэҕэ тутан иитии барыстааҕын дакаастаатым. Сутуруохаҕа сэбиэскэй кэмҥэ бүтүн республикаҕа биллэр кыылы иитэр пиэрмэ баара. Ол эстэн, билигин кырсаны иитиинэн агрооскуолабыт уонна биһиги дьиэ кэргэммит дьарыктанар. Хоту улуус дьахталлара күндү түүлээҕи таҥастыыры, имитэри, онтон араас таҥаһы тигэллэрин сатыыллар да, бэйэбит түүлээхпит суоҕа бу былыргы дьарыкпыт сайдыытын атахтыыр. Ону ааһан, эдэр кыргыттар сатаабат даҕаны буоллулар. Арай биһиги оскуолабыт кырсаны иитэр буолан, кыргыттарбыт иискэ үөрэнэн, бэргэһэни тигээччи сибидиэтэлистибэтин ылар кыахтаахтар.

Оскуолабытыгар кырса түүтүнэн улахан киһи уонна оҕо бэргэһэтин, сэлиэччиги, үтүлүгү тигэбит. Билигин бары-барыта ыараабыт кэмигэр түүлээх таҥаһы атыылаан, элбэх дохуоту киллэриэххэ син. Уонна сүрүнэ – ииһинэн дьарыктанан, биһиги өбүгэлэрбит былыргы төрүт уус үгэстэрин сөргүтэбит, салгыыбыт буоллаҕа. Ииһи сайыннаран, нэһилиэнньэҕэ удамыр сыанаҕа таҥас тигэн атыылаан, үбү киллэриэххэ сөп. Онон кырса тутар дьон элбиэн, урбаан бу көрүҥэ сайдыан наада.

 

 

 

Таисия АЛЕКСЕЕВА бэлэмнээтэ.

← Вернуться к разделу